Doç.Dr MEHMET ÜYÜKLÜ

Kan, çok hücreli canlılarda hayatın devamı için yaşamsal öneme sahip olan bir dokudur. Kan, plazma adı verilen sıvı ortam içinde kan hücrelerinin (eritrosit, lökosit, trombosit) süspansiyon halinde dağıldığı, damar sisteminin içini dolduran ve kalbin pompa gücü sayesinde bu sistem içinde tüm vücudu dolaşan bir dokudur. Kan dokusu, fiziksel olarak hücresel elemanların plazma içindeki bir süspansiyonundan ibarettir. Kanın hacim olarak %40–50 kadarı, esas olarak ortalama 8 μm çapında bikonkav diskoid hücreler olan eritrositlerden, küçük bir bölümü diğer kan hücrelerinden, geri kalan %50–55’lik bölümü ise plazmadan oluşur.

Kan dokusunun damar sistemi içindeki hareketi her şeyden önce kendi özelliklerine ve akışkanlığına bağlıdır. Kanın akışkanlığı, tüm çok fazlı sıvılarda olduğu gibi her bir fazın reolojik özellikleri ve iki fazın birbirine oranı ile belirlenir. Bu iki fazı, kanın hücresel elemanları ve plazma oluşturur. Buna göre, kanın akışkanlığı; plazma viskozitesi, hematokrit değeri ve kan hücrelerinin reolojik davranışlarından etkilenir. Viskozite, bir akışkanın (kan) belirli bir sıcaklıktaki akışa (kan akımı) karşı direncinin (kayma gerilimi) ölçüsüdür. Eritrositlerin şekil değiştirme yetenekleri (deformabilite) ve tersinir kümelenme eğilimleri (agregasyon), değişik koşullarda kanın akışkanlığının belirlenmesinde önemli rollere sahiptirler. Akım hızının yüksek olduğu koşullarda eritrosit deformabilitesi kan viskozitesini belirleyen temel faktörler arasındadır. Akımın yavaşlaması halinde ise, hücrelere etki eden kuvvetler küçülür ve kümelenme eğilimi ön plana çıkar (agregasyon). Eritrosit agregatlarının oluşması, bu koşullarda viskoziteyi yükseltir.

Plazma bileşenlerinden özellikle fibrinojen konsantrasyonu eritrosit agregasyonunu (rulo formasyonu) etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Fibrinojen yanında diğer akut faz reaktanları, plazma globulin fraksiyonlarındaki değişimler, ozmolarite ve pH değişiklikleri, hematokrit değerindeki artış eritrosit agregasyonunu etkiler. Eritrositlerin karakteristikleri, deformabilite, eritrosit morfolojisi ve yüzey yükü farklılıkları ve membrana IgG bağlanımı gibi hücresel özellikler de eritrositlerin intrinsik agregasyon eğilimlerini değiştirir.

Tüm bunlardan yola çıkarak Hemoreoloji, kanın akışkanlık özellikleri, bu davranışın belirleyicileri, patofizyolojik süreçlerdeki değişiklikler ve bu özelliklerdeki değişikliklerin sonuçlarıyla ilgilenir. Hemodinami ise, damar sistemindeki kanın akışını ve belirleyicilerini inceleyen bilim dalıdır. Eritrositler, kanın hücresel içeriğinin %99,9'unu oluşturur; bu nedenle kırmızı kan hücrelerinin mekanik özellikleri (deformabilite ve agregasyon), kanın özel, Non-Newtonian davranışını belirler. Hemoreolojik değişikliklerin (deformabilite, agregasyon, viskozite) önemli klinik sonuçları vardır ve kan hücreleri ile plazmanın özellikleri çeşitli tedavi yaklaşımlarının hedefi olmaktadır.

ARAŞTIRMA ALANLARI

·      Hemoreolojik Faktörlerin Hemodinamideki Rolü

·      Eritrosit Agregasyonu

·      Eritrosit Deformabilitesi

·      Kan ve Plazma Viskozitesi

·      Mekanik Stres ve Stres Modelleri

·      Hemoreolojik Cihaz ve Ekipmanlar

·      Biyomedikal Cihaz ve Ekipmanlar

·      Ekstrakorporeal Dolaşım

·      Eritrositlerin Mekanik Özelliklerinin Düzenlenmesinde Hücre İçi Sinyal Mekanizmaları

·      Karşılaştırmalı Hemoreoloji

                                                                  AKADEMİK YAYINLAR